Γιαννούλια Κατερίνα – 21.06.25

Αν θέλουμε να συμπυκνώσουμε εξαρχής τι συνέβη την περίοδο 2010-2015, μπορούμε να πούμε ότι η δράση της εργατικής τάξης βρέθηκε στην ημερήσια διάταξη, πολύ γρήγορα από την ανακοίνωση των μνημονιακών πολιτικών, με γενικές και κλαδικές απεργίες, με απεργιακή «σκυταλοδρομία» και αλληλεγγύη μεταξύ τμημάτων του κόσμου γενικά.

Αμέσως μετά το «Καστελλόριζο» του Γιωργάκη Παπανδρέου και παρά το σοκ με το άκουσμα του ΔΝΤ, οι Δ.Υ. βρέθηκαν στο Σύνταγμα, στην πρώτη αντιμνημονιακή κινητοποίηση.

Ακολούθησε η 5 η Μάη 2010 με τα τραγικά γεγονότα της Μαρφίν, που πάγωσαν τον κόσμο της δουλειάς, χάνοντας δικούς του ανθρώπους, ενώ το σύστημα του φόρτωσε και την ευθύνη των θανάτων για να ξεφύγει από τις διογκούμενες κινητοποιήσεις. Χρειάστηκε ένα διάστημα για να συνέλθει.

Στο μεταξύ, οι «πλατείες» που «μεταφέρθηκαν» από την Ισπανία και τη Γαλλία, «ξυπνώντας τους έλληνες που… κοιμόντουσαν», κατά τα συνθήματα της εποχής, ανέλαβαν δράση, με εντυπωσιακή μαζικότητα και ζωντάνια, τις οποίες θυμηθήκαμε πολύ πρόσφατα, στις κινητοποιήσεις του 2025 για τα Τέμπη.

Οι «πλατείες» ξεκινούσαν από το θετικό της «αγανάκτησης» και κατέληξαν στην επιτυχία της απόκρουσης του κινδύνου αποπροσανατολισμού (λόγω σύγχυσης ή ακροδεξιάς δημαγωγίας), ακριβώς λόγω της εργατικής «ηγεμονίας» στην εποχή, μαζί με τη δύναμη της Αριστεράς.

Τα πρώτα εργατικά πανό σωματείων, εμφανίστηκαν δειλά, αρχικά, στο κάτω μέρος της πλατείας Συντάγματος, φωτίζοντας διαφορετικά την προτεινόμενη διέξοδο από την κρίση!

Χρειάστηκε συνειδητή προσπάθεια από τις δικές μας, μικρές, αλλά καταλυτικές δυνάμεις της επαναστατικής (και μέχρι τις αρχές του 2015, αποκλειστικά εξωκοινοβουλευτικής) αριστεράς, με αναφορά στην κεντρικότητα της εργατικής τάξης, για να βοηθηθούν τα σωματεία και να τολμήσουν να κυριαρχήσουν αυτά και στην «πάνω πλατεία», στερώντας από την ακροδεξιά τη λαϊκίστικη και παρελκυστική, δήθεν αντιμνημονιακή, προσέγγιση των αγωνιών του κόσμου των κατωτέρων τάξεων.

Η εργατική τάξη ανέλαβε, πλέον, να σπάσει ο τοίχος της μνημονιακής επίθεσης.

Ο κόσμος ήξερε ότι παλεύει μια κεντρική πολιτική και όχι μόνο τον εργοδότη (του).

Από το 2011 έως το 2013-14, οι εργατικοί χώροι έδιναν κομβικές μάχες, που έμειναν
στην ιστορία!

Ακόμα και οι κλαδικοί αγώνες, με τα αιτήματα που διατύπωναν, στην ουσία πάλευαν για πολύ μεγαλύτερης εμβέλειας κατακτήσεις, που θα παρέμεναν στην ουσία, μέχρι και τις μέρες μας (κάτι σαν μικρογραφία της Μεταπολίτευσης), όπως ενάντια στην αξιολόγηση και τις απολύσεις στο Δημόσιο, που από το 2013 προσπαθεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης να επιβάλλει, τότε, ως Υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, τώρα ως Πρωθυπουργός.

Εμβληματικούς και με διάρκεια αγώνες έδωσε ο κόσμος του Δημοσίου, που στέφθηκαν και με νίκες.

Οι εφεδρείες και οι διαθεσιμότητες-απολύσεις από το Δημόσιο, του Υπουργού Κούλη, έγιναν μεν, ανασχέθηκαν δε.

Απεργίες διαρκείας (πχ στο ΥΠΑΑΤ, 7ήμερη απεργία), καταλήψεις και μαύρες σημαίες σε κτίρια Υπουργείων και άλλα του Δημοσίου, μαζικές συνελεύσεις και άπειρες πορείες και μικρότερης διάρκειας απεργίες, ήταν καθημερινή εμπειρία, παρά την ποινικοποίηση που προσπαθούσαν από τότε να επιβάλλουν.

Οι Γενικές Απεργίες της μνημονιακής περιόδου ήταν πάνω από 40 και κάποιες εξ αυτών 48ωρες, με περικυκλώσεις της βουλής και όλο τον κόσμο «στο πόδι»!

Οι αγώνες που έγιναν υπόθεση όλης της κοινωνίας, επίσης, εμβληματικοί: καμία και κανένας δεν θα ξεχάσει τις καθαρίστριες του Υπ. Οικονομικών, με τα πλαστικά γάντια να είναι το πιο «viral» σκίτσο της εποχής!

Οι 24ωρες βάρδιες συμπαράστασης στις καθαρίστριες, έξω από το Υπ. Οικονομικών, που ανέλαβαν να καλύπτουν εργατικές, πολιτικές και κοινωνικές συλλογικότητες, έχουν γραφτεί στη συνείδηση όσων ζούσαμε τότε και στις φωτογραφίες που παραδώσαμε στις επόμενες γενιές!

Το «μαύρο της ΕΡΤ», από τον Κεδίκογλου της κυβέρνησης των ΣαμαροΒενιζέλων, απαντήθηκε επίσης από το σύνολο της κοινωνίας. Η επίθεση στους εργαζόμενους των ΜΜΕ ήταν γενικευμένη, αλλά στην περίπτωση της ΕΡΤ, ο κόσμος κατασκήνωσε στην κυριολεξία στο προαύλιο, για αρκετές μέρες, με απίστευτη μαζικότητα! Συναυλίες συμπαράστασης, βάρδιες και πάλι, πανό οργανώσεων και αλληλέγγυων σωματείων στον κήπο και στα κάγκελα της ΕΡΤ, η Μεσογείων κλειστή από τον κόσμο, για μέρες!

Η μεγάλη Επιτροπή των 3 ΔΕΝ (ΔΕΝ χρωστάμε, ΔΕΝ πουλάμε, ΔΕΝ πληρώνουμε) και οι τοπικές εκφάνσεις της, συνδύασαν με τον καλύτερο τρόπο τους εργατικούς αγώνες με την κοινωνική αντίσταση, ενάντια στο χρέος, τις ιδιωτικοποιήσεις και τα χαράτσια που επιβάλλονταν τότε! Ακόμα αποτελούν πρότυπο προς αξιοποίηση και στοίχημα επιτυχημένης επανάληψης!

Και όλα αυτά, ενώ η είσοδος στη μνημονιακή εποχή βρήκε τα σωματεία και τις εργατικές-συνδικαλιστικές δυνάμεις, σε μεγάλη και γνωστή κρίση: εξαιρετικά αδύναμα, απονομιμοποιημένα και αφερέγγυα στα ίδια τους τα μέλη και στιγματισμένα από την κατάχρηση και τον εξευτελισμό των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων από τον κυβερνητικό και γραφειοκρατικό συνδικαλισμό κυρίως των ΠΑΣΚΕ-ΔΑΚΕ και των παρακλαδιών τους.

Όπως γράφει και το τεύχος Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου 2016, της ΕΝΗΜΕΡΩΣΗς του ΙΝΕ- ΓΣΕΕ, στην ανάλυσή του για «Το απεργιακό φαινόμενο στην Ελλάδα 2010-2015», «έγινε προσπάθεια να αναλυθούν οι λεγόμενες «χρόνιες παθογένειες» του ελληνικού συνδικαλισμού που σαφώς είχαν a priori υπονομεύσει τη δυνατότητα επιτυχίας του μακροχρόνιου αγώνα των συνδικάτων εναντίον της επιβολής των Μνημονίων».

Αυτό ήταν κι ένα σημείο-κλειδί που έπρεπε να προσεχτεί ιδιαίτερα από τις πολιτικές και συνδικαλιστικές δυνάμεις της αριστεράς, με ό,τι αντιστοιχεί στην καθεμιά από άποψη μαζικής δυνατότητας.

Στο σημείο αυτό, κάθε πολιτική και συνδικαλιστική δύναμη της αριστεράς είχε συγκεκριμένες ευθύνες:

• Οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ της εποχής έχτιζαν πανεύκολα μαζικές Τοπικές Επιτροπές σε χώρους δουλειάς (και σε γειτονιές) και συνδικαλιστικά σχήματα! Γεγονός! Ωστόσο, μεγάλο τμήμα συντρόφων-ισσών εστίαζε κυρίως στην προετοιμασία νομοσχεδίων για την επερχόμενη κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, αντί για την ενίσχυση της συλλογικής αυτοπεποίθησης του εργατικού κόσμου μέσω των αγώνων. Ήταν αυτές και αυτοί που αποδείχτηκε ότι ήταν με την πλευρά της διαχείρισης του αστικού κράτους με μόνο όπλο τη νίκη στις εκλογές και που «εύκολα» πέρασαν στον
«κακό» κυβερνητικό ΣΥΡΙΖΑ. Θα έπρεπε να προβλέπουν ότι οι αγώνες θα ήταν απαραίτητο ανάχωμα στην αντεπίθεση του συστήματος που δεν παρατάει καθόλου εύκολα τα συμφέροντά του, δεν σέβεται τους θεσμούς του (ούτε τα εκλογικά αποτελέσματα όταν χάνει) και παραμένει ταξικά στοχοπροσηλωμένο. Η προετοιμασία των μελών που γράφονταν μαζικά ήταν εκλογοκεντρική και
διαχειριστική

• Οι δυνάμεις της τότε ΑΝΤΑΡΣΥΑ έσπασαν όσα κοινά συνδικαλιστικά σχήματα υπήρχαν, όπως και τις κοινές επιτροπές 3 ΔΕΝ (ή ενάντια στα χαράτσια) που υπήρχαν στις γειτονιές, με τη θεωρία των αυτοεκπληρούμενων προφητειών, του προδιαγεγραμμένου ξεπουλήματος του «ανεπαρκώς αντικαπιταλιστικού ΣΥΡΙΖΑ». Έτσι, όσες δυνάμεις απομέναμε στα νέα σχήματα του ΣΥΡΙΖΑ, στερούμασταν δυνατότητες αντίδρασης στη γραφειοκρατική και διαχειριστική λογική των
συνδικαλιστικών-εργατικών και κοινωνικών ομάδων

• Οι δυνάμεις του ΠΑΜΕ και του ΚΚΕ παρέμεναν σε ακόμη σκληρότερη «γραμμή» της προδιαγεγραμμένης αποτυχίας του εγχειρήματος ΣΥΡΙΖΑ, με πλήρη αδιαφορία για τις αγωνίες και ανάγκες του κόσμου να σπάσει και να αντεπιτεθεί στα μνημόνια. Κορυφαίες «στιγμές» αυτής της άποψης, η παντελής απουσία του ΠΑΜΕ-ΚΚΕ από τις πλατείες και η στάση του στο περίφημο δημοψήφισμα. Ο κόσμος του δεν ακολούθησε τη γραμμή του σε πολλές περιπτώσεις, η στάση της ηγεσίας του όμως δεν βοηθούσε ούτε τον κόσμο του, ούτε την εργαζόμενη κοινωνία γενικά, με τα
γνωστά και πολυεπίπεδα αποτελέσματα.

Ο τότε ΣΥΡΙΖΑ βρέθηκε «μόνος» κι απροετοίμαστος στην αγωνία των εργαζομένων για την ανατροπή των μνημονίων.

Και παρόλο που δεν μπορούσε να δημιουργήσει γεγονότα στους χώρους της δουλειάς, μπορούσε να ακολουθεί και να συνδέεται με τις ανησυχίες και τις προσπάθειες των ανθρώπων της εργασίας. Επιχείρησε και κατάφερε να τους εκφράσει!

Αλλά, όπως αναλύεται και πάλι στην ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ του 2016, «οι περισσότεροι πολίτες είναι γαλουχημένοι με την ιδέα ότι οι εκλογές είναι ο κατεξοχήν μηχανισμός μέσω του οποίου αλλάζουν τα πράγματα. Σε αυτό το πλαίσιο οι πολίτες μπορούν να διακόψουν την εξωθεσμική δραστηριότητά τους για να επενδύσουν εκ νέου στην εκλογική-θεσμική».

Η εκλογική υποστήριξη στον ΣΥΡΙΖΑ υπήρξε συνέπεια της σύγκλισης των εργαζόμενων μαζών με το κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ κατά την περίοδο της κοινής δράσης στο πλαίσιο του αντιμνημονιακού αγώνα.

Η πολιτικοποίηση και ειδικά η αριστερή πολιτικοποίηση, σταδιακά έγινε κεντρικοποιημένη πολιτικοποίηση με στόχο την ανατροπή της κυβέρνησης. Ακύρωσε όλα τα σχέδια «αναχωμάτων» (Ποτάμι, κυβέρνηση «τεχνοκρατών», συμμαχικές κυβερνήσεις).

Αυτή η ανθεκτικότητα του κόσμου κατεδάφισε το ΠΑΣΟΚ, μίκρυνε τη ΝΔ, διάλυσε την ΔΗΜΑΡ.

Ακόμα και μετά την κούραση και τη σχετική υποχώρηση («ανάθεση») ο κόσμος επέμεινε στον αριστερό προσανατολισμό. Στα «μικρότερα» (αλλά συμβολικά και χρήσιμα) αποτελέσματα, μπορούμε σίγουρα να προσθέσουμε τις εργατικές νίκες της επαναπρόσληψης, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, όσων είχαν απολυθεί με τις διαθεσιμότητες του Κούλη από το Δημόσιο, τις επαναπροσλήψεις των καθαριστριών του Υπ. Οικ. και το άνοιγμα της ΕΡΤ. Όσο για τη… διαβόητη αξιολόγηση στο Δημόσιο, αυτή κατέρρευσε 2 φορές επί ΣΥΡΙΖΑ: μια στην αρχή, ανατρέποντας το νόμο του Κυριάκου Μητσοτάκη και μια πριν τις εκλογές του 2019, ανατρέποντας τελευταία
στιγμή την προσπάθεια Γεροβασίλη για νέα, άθλια κι εκβιαστική, μορφή αξιολόγησης!

Έτσι όπως είχε γίνει και εξελισσόταν η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ το 2015, δεν θα προέβαινε στην υλοποίηση ούτε αυτών των υποσχέσεων, αν δεν είχαν πάρει εμβληματικές διαστάσεις από τη συμμετοχή ολόκληρης της κοινωνίας σε αυτούς τους αγώνες.

Οι εργατικοί αγώνες καθόρισαν τελικά την κεντρική πολιτική σκηνή της αντιμνημονιακής περιόδου 2010-2015 και έβγαλαν αποτελέσματα. Δεν ανέτρεψαν, ωστόσο, τα μνημόνια και τη συνολική επίθεση. Είχαν όριο που δεν ξεπεράστηκε: δεν υπήρξε ανάπτυξη μορφών εργατικών συμβουλίων. Συντελέστηκε ποιοτική ανάπτυξη κινήματος, αλλά όχι άμεσα επαναστατική κρίση.

Αυτό είχαμε να αντιμετωπίσουμε πλησιάζοντας στο 2015, αλλά η υπόλοιπη αριστερά δεν βοήθησε, κινούμενη αποστασιοποιημένη, προεξοφλώντας την αποτυχία και την ήττα. Στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ δεν ξεπεράστηκε η πλειοψηφία όσων φοβήθηκαν ή δεν πίστευαν ποτέ στην ανάγκη ανατροπής του αστικού κράτους και στις μονομερείς φιλεργατικές ενέργειες. Δεν δημιουργήθηκε τελικά, εντός του ΣΥΡΙΖΑ, η πλειοψηφία εκείνη που δεν θα είχε την αυταπάτη της «καλύτερης διαχείρισης» του καπιταλιστικού συστήματος.