Pauline Salingue & Christine Poupin
εκπροσώπων του (γαλλικού) NPA l’Anticapitaliste
Chers camarades,
Nous vous souhaitons une très fructueuse conférence au nom de Pauline Salingue et
Christine Poupin, porte parole du NPA l’Anticapitaliste, de France.
10 ans après 2015, la longue lutte du peuple grec contre les plans d’austérité et les diktats
que les luttes sociales puissent imposer un coup d’arrêt aux attaques des mémorandums et
même déboucher sur un gouvernement de combat contre l’austérité.
Cela reste, malheureusement, une « leçon de choses » à plusieurs titres. Y réfléchir, en tirer
les leçons est encore plus important dans le contexte actuel de l’Europe et du monde,
marqué par le génocide du peuple palestinien perpétré par l’État d’Israël, la guerre
d’invasion en Ukraine et la prolifération de gouvernements ultra-réactionnaires, à
commencer par celui de Trump. Le réchauffement climatique crée des situations de détresse
humaines qui, avec l’incurie des principaux pays pollueurs, ne pourra que s’accentuer avec
des catastrophes irréversibles.
Depuis au moins quatre décennies, le monde capitaliste est secoué de soubresauts pour
contrer la crise de son mode de domination hérité de l’après deuxième guerre mondiale. La
mondialisation capitaliste des années 80 avait essayé de reconstruire, autour de la
domination nord-américaine, un système hiérarchisé de domination impérialiste, intégrant la
Chine et, ensuite, la Russie, avec des chaînes de valeurs organisant la surexploitation des
pays dominés et la précarisation constante des classes populaires des principaux pays
capitalistes. Cette mondialisation a fait sauter, pierre après pierre, les acquis sociaux
obtenus, au cours des six premières décennies du XXème siècle, grâce au rapport de force
créé par le mouvement ouvrier, les révolutions sociales et les révolutions coloniales. Mais,
en faisant cela, les capitalistes ont aussi distendu, affaibli leur mode de domination, en
remettant en cause les compromis politiques et sociaux qui assuraient, des systèmes de
redistribution. Ces compromis qui assuraient aussi une certaine base sociale stable aux
partis traditionnels.
La crise de 2008 a accéléré les phénomènes à l’œuvre les deux décennies précédentes, en
termes de démantèlement des acquis sociaux, des emplois stables, des systèmes de
redistribution fiscale. Elle a entraîné des attaques redoutables, mais aussi provoqué de
grandes vagues de résistances sociales, notamment en Europe, avec la déferlante de
Indignés de Madrid à Athènes, venant dans la foulée des mobilisations populaires
révolutionnaires dans le Maghreb.
C’est dans ce nouveau cycle qu’ont eu lieu les violentes attaques contre les classes
populaires et les acquis sociaux particulièrement en Grèce avec trois mémorandums de
2010 à 2015, avec la capitulation de Tsipras, malgré le OXI grec.
Pendant cette période, le peuple grec aura montré à la face de l’Europe une force de
mobilisation et de résistance qui a entravé les diktats de l’Union européenne et du FMI, mais
aussi affaibli la base sociale des partis traditionnels, notamment le PASOK, à une vitesse
telle que, dans le reste de l’Europe, les partis traditionnels sociaux-démocrates craignaient
de subir eux aussi la « pasokisation ». Nous avons d’ailleurs connu nous-même, en France,
un affaiblissement tout aussi spectaculaire du Parti socialiste depuis 2017.
du FMI et de l’UE reste un moment qui a marqué l’histoire du mouvement ouvrier bien au-
delà de la Grèce. La gauche radicale de votre pays a aussi été aux avant-postes pour tenter
Sans avoir pu gagner par leur mobilisation, les classes populaires grecques ont mis
majoritairement leurs espoirs dans Syriza dont le programme promettait de s’affronter aux
diktats de l’UE et des banques, de ne pas céder au chantage du remboursement d’une dette
illégitime et de ne pas être prisonnier du carcan des réglementations de l’UE et de sa
monnaie.
L’arrivée de Tsipras a alors pu apparaitre en Europe comme la première accession d’un
gouvernement qui promettait la rupture avec l’austérité. Nous avons vu alors avec quelle
force les puissances d’Europe occidentale, les institutions, avec, au premier rang, Merkel et
Hollande, sont intervenues en Grèce avec un but primordial : empêcher le succès d’une
expérience de rupture avec l’austérité afin d’éviter la contagion à d’autres pays d’Europe en
commençant par l’Espagne et le Portugal. Empêcher la remise en cause de la poursuite de
l’intégration européenne dominée par le grand capital et par les puissances européennes
dominantes. Les institutions européennes et le FMI ont fait avorter une expérience qui
pouvait modifier le cours de l’histoire.
Cela nous a montré comment l’arme de la dette pouvait être utilisée pour exiger des plans
d’ajustement structurels en Europe comme dans le reste du monde, utilisée aussi pour
menacer de sabotage et de guerre économique un gouvernement grec s’il ne respectait pas
son échéancier de remboursement de la dette.
S’affronter aux institutions européennes suppose une détermination, une orientation
politique et une stratégie de mobilisation sociale de haut niveau et surtout comprendre que
les capitalistes mènent toujours une guerre de classe contre les exploitéEs. Evidemment la
direction de Syriza, pour des raisons que vous connaissez mieux que nous, n’était pas dotée
de tout cela et s’est par contre opposée à celles et ceux qui ont cherché à préparer et à
assumer cet affrontement avec les forces capitalistes.
Aujourd’hui le mouvement ouvrier grec a repris de chemin des mobilisations de masse,
comme l’a montré l’immense mobilisation du 28 février. Si la force du mouvement ouvrier
grec a réussi à juguler, jusqu’à aujourd’hui, la place de l’extrême droite, il n’en est pas de
même dans le reste de l’Europe. Les dernières élections en Allemagne et au Portugal en
sont les dernières manifestations.
Car l’autre leçon des années précédentes est que les dirigeants capitalistes ont compris
quelle force et quelle menace pour leurs intérêts peuvent représenter les mobilisations
populaires. Ils ont, de concert, adopté, dans les faits, une stratégie de collusion avec les
forces de l’extrême droite, soit par des alliances électorales, soit par leur légitimation comme
forces respectables, tout en reprenant tous les éléments de leurs orientations xénophobes,
islamophobes, sécuritaires et militaristes. La main mise sur l’essentiel des médias par les
principaux milliardaires capitalistes est là aussi une arme idéologique redoutable pour
chercher à diviser et démoraliser les exploitéEs et les oppriméEs, tout en cherchant à
discréditer les alternatives et les partis anticapitalistes et à financer et soutenir l’extrême-
droite. Les orientations autoritaires et xénophobes sont aujourd’hui le pendant des politiques
d’austérité.
Ces dernières années en France, les leçons de la Grèce ont aidé à faire réfléchir la gauche
de rupture. Confrontée à la menace de l’arrivée du RN au gouvernement, en 2022 et 2024,
l’essentiel des forces politiques a su se rassembler pour proposer un front commun et une
orientation unitaire de rupture avec les politiques d’austérité, contraignant même le PS à
soutenir un tel programme. Cela a été le cas avec la NUPES et plus clairement avec le NFP
pour empêcher Macron d’offrir une majorité parlementaire au RN. La violence avec laquelle
les dirigeants capitalistes français et leurs forces médiatiques s’attaquent aujourd’hui à la
gauche en France – à l’unisson avec Macron et la droite – n’a d’égale que leur complaisance
vis-à-vis de l’extrême droite. La France insoumise, notamment, est mise au ban des « partis
respectant la République », le but évident étant de chercher à réduire son influence dans les
classes populaires et son rapport de force à gauche, notamment en disloquant le NFP, un
front politique et social de la gauche sur des bases de rupture. La France est,
malheureusement, le seul pays où a pu, ces dernières années se construire, même de façon
précaire, un tel front, et c’est une nouvelle fois un enjeu pour les capitalistes et la réaction
qu’il ne puisse pas progresser et tracer une alternative populaire face à l’austérité qui
pourrait essaimer en Europe.
Nous serons attentifs à vos travaux et espérons que vous pourrez insuffler un peu de votre
détermination aux forces anticapitalistes, notamment en Europe. Nous avons en effet besoin
de renforcer, à l’échelle européenne et mondiale, la coordination de ces forces, face aux
enjeux considérables qui sont devant nous. Le génocide à Gaza, la montée de la guerre
commerciale, du militarisme et des offensives impérialistes – menées notamment par Israël
et les États-Unis d’un côté, la Russie de l’autre, tandis que les puissances européennes
comme la France tentent par tous les moyens de garder leurs sphères d’influence –, la
montée du fascisme partout dans le monde, la crise climatique et les attaques antisociales
requièrent notre intervention déterminée et unitaire, tout autant qu’une orientation et un
programme de rupture révolutionnaire avec le capitalisme.
Bon courage et bon travail.
Αγαπητοί σύντροφοι,
Σας ευχόμαστε ένα πολύ γόνιμο συνέδριο εκ μέρους της Pauline Salingue και της
Christine Poupin, εκπροσώπων του NPA l’Anticapitaliste, από τη Γαλλία.
Δέκα χρόνια μετά το 2015, ο μακρύς αγώνας του ελληνικού λαού ενάντια στα
σχέδια λιτότητας και τις διαταγές του ΔΝΤ και της ΕΕ παραμένει μια στιγμή που έχει
σημαδέψει την ιστορία του εργατικού κινήματος πολύ πέρα από την Ελλάδα. Η
ριζοσπαστική αριστερά στη χώρα σας ήταν επίσης στην πρώτη γραμμή για να
μπορέσουν οι κοινωνικοί αγώνες να σταματήσουν τις επιθέσεις των μνημονίων και
να οδηγήσουν ακόμη και σε μια κυβέρνηση που θα αγωνιζόταν ενάντια στη
λιτότητα.
Δυστυχώς, αυτό παραμένει ένα «μάθημα» από πολλές απόψεις. Ο αναστοχασμός
του και το μάθημα από αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό στο σημερινό πλαίσιο της
Ευρώπης και του κόσμου, που σημαδεύεται από τη γενοκτονία του παλαιστινιακού
λαού που διαπράττει το κράτος του Ισραήλ, τον πόλεμο εισβολής στην Ουκρανία
και τον πολλαπλασιασμό των υπερ-αντιδραστικών κυβερνήσεων, ξεκινώντας από
του Τραμπ. Η υπερθέρμανση του πλανήτη δημιουργεί καταστάσεις ανθρώπινης
δυστυχίας που, με την αμέλεια των κύριων ρυπογόνων χωρών, μπορούν μόνο να
οδηγήσουν σε μη αναστρέψιμες καταστροφές.
Τουλάχιστον τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, ο καπιταλιστικός κόσμος βρίσκεται
σε αναταραχή καθώς προσπαθεί να αντιμετωπίσει την κρίση του τρόπου κυριαρχίας
που κληρονόμησε από την εποχή μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η καπιταλιστική
παγκοσμιοποίηση της δεκαετίας του 1980 προσπάθησε να ξαναχτίσει, γύρω από
την βορειοαμερικανική κυριαρχία, ένα ιεραρχημένο σύστημα ιμπεριαλιστικής
κυριαρχίας, ενσωματώνοντας την Κίνα και, στη συνέχεια, τη Ρωσία, με αλυσίδες
αξίας που οργανώνουν την υπερεκμετάλλευση των κυριαρχούμενων χωρών και τη
διαρκή αύξηση της επισφάλειας των εργατικών τάξεων στις κύριες καπιταλιστικές
χώρες. Αυτή η παγκοσμιοποίηση κατέστρεψε, μία-μία, τις κοινωνικές κατακτήσεις
που είχαν επιτευχθεί κατά τις πρώτες έξι δεκαετίες του εικοστού αιώνα, χάρη στον
συσχετισμό δυνάμεων που είχαν δημιουργήσει το εργατικό κίνημα, οι κοινωνικές
επαναστάσεις και οι αποικιακές επαναστάσεις. Αλλά, με αυτόν τον τρόπο, οι
καπιταλιστές ταυτόχρονα χαλάρωσαν και αποδυνάμωσαν τον τρόπο κυριαρχίας
τους, θέτοντας σε αμφισβήτηση τους πολιτικούς και κοινωνικούς συμβιβασμούς
που εξασφάλιζαν τα συστήματα αναδιανομής. Οι συμβιβασμοί αυτοί εξασφάλιζαν
επίσης και μια ορισμένη σταθερή κοινωνική βάση για τα παραδοσιακά κόμματα.
Η κρίση του 2008 επιτάχυνε τα φαινόμενα που λειτουργούσαν κατά τις
προηγούμενες δύο δεκαετίες, σε όρους διάλυσης των κοινωνικών παροχών, των
σταθερών θέσεων εργασίας και των συστημάτων φορολογικής αναδιανομής.
Οδήγησε σε τρομακτικές επιθέσεις, αλλά προκάλεσε ταυτόχρονα και μεγάλα
κύματα κοινωνικής αντίστασης, κυρίως στην Ευρώπη, με την έξαρση των
Αγανακτισμένων από τη Μαδρίτη μέχρι την Αθήνα, σε συνέχεια των επαναστατικών
λαϊκών κινητοποιήσεων στο Μαγκρέμπ (Βόρεια Αφρική).
Σε αυτόν τον νέο κύκλο έγιναν οι βίαιες επιθέσεις ενάντια στις εργατικές τάξεις και
στις κοινωνικές κατακτήσεις, ιδιαίτερα στην Ελλάδα με τα τρία μνημόνια από το
2010 έως το 2015, με τη συνθηκολόγηση του Τσίπρα, παρά το ελληνικό ΟΧΙ.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο ελληνικός λαός έδειξε στην Ευρώπη τη
δύναμη της κινητοποίησης και της αντίστασης, απέναντι στις διαταγές της
Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΔΝΤ, αλλά αποδυνάμωσε επίσης και την κοινωνική
βάση των παραδοσιακών κομμάτων, ιδίως του ΠΑΣΟΚ, με τέτοια ταχύτητα που,
στην υπόλοιπη Ευρώπη, τα παραδοσιακά σοσιαλδημοκρατικά κόμματα φοβήθηκαν
ότι θα υποστούν και αυτά μια «πασοκοποίηση». Στη Γαλλία, άλλωστε, είδαμε μια
παρόμοια θεαματική αποδυνάμωση του Σοσιαλιστικού Κόμματος από το 2017.
Μην έχοντας καταφέρει να κερδίσει μέσω της κινητοποίησής της, η πλειοψηφία των
ελληνικών λαϊκών τάξεων εναπόθεσε τις ελπίδες της στον ΣΥΡΙΖΑ, το πρόγραμμα
του οποίου υποσχόταν να αντιμετωπίσει τις διαταγές της ΕΕ και των τραπεζών, να
μην υποκύψει στον εκβιασμό της αποπληρωμής ενός αθέμιτου χρέους και να μην
αιχμαλωτιστεί από το ζουρλομανδύα των κανονισμών της ΕΕ και του νομίσματός
της.
Η άφιξη του Τσίπρα μπόρεσε επομένως να φανεί στην Ευρώπη ως η πρώτη έλευση
μιας κυβέρνησης που υποσχόταν ρήξη με τη λιτότητα. Στη συνέχεια είδαμε με πόση
δύναμη οι δυνάμεις της Δυτικής Ευρώπης, οι θεσμοί, με πρώτους πρώτους τη
Μέρκελ και τον Ολάντ, επενέβησαν στην Ελλάδα με έναν πρωταρχικό στόχο: να
αποτρέψουν την επιτυχία μιας ρήξης με τη λιτότητα, προκειμένου να αποφευχθεί η
όποια μετάδοση σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ξεκινώντας από την Ισπανία και την
Πορτογαλία. Και να αποτρέψουν κάθε αμφισβήτηση της συνέχισης μιας
ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης στην οποία κυριαρχούν οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι
κυρίαρχες ευρωπαϊκές δυνάμεις. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί και το ΔΝΤ ματαίωσαν ένα
πείραμα που θα μπορούσε να αλλάξει τον ρου της ιστορίας.
Αυτό μας έδειξε πώς το όπλο του χρέους μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να
απαιτηθούν σχέδια διαρθρωτικής προσαρμογής στην Ευρώπη όπως και τον
υπόλοιπο κόσμο, αλλά και για να απειληθεί με σαμποτάζ και με οικονομικό πόλεμο
όποια κυβέρνηση, εδώ ελληνική, δεν τηρήσει το χρονοδιάγραμμα αποπληρωμής
του χρέους της.
Η αντιμετώπιση των ευρωπαϊκών θεσμών απαιτεί έναν υψηλό βαθμό
αποφασιστικότητας, πολιτικού προσανατολισμού και στρατηγικής κοινωνικής
κινητοποίησης και, πάνω απ’ όλα, την κατανόηση του ότι οι καπιταλιστές διεξάγουν
πάντα έναν ταξικό πόλεμο εναντίον των εκμεταλλευόμενων. Προφανώς η ηγεσία
του ΣΥΡΙΖΑ, για λόγους που εσείς γνωρίζετε καλύτερα από εμάς, δεν τα διέθετε όλα
αυτά και μάλιστα, αντιστρόφως, αντιτάχθηκε σε όσους προσπάθησαν να
προετοιμάσουν και να αναλάβουν τη σύγκρουση αυτή με τις καπιταλιστικές
δυνάμεις.
Σήμερα το ελληνικό εργατικό κίνημα έχει επιστρέψει στις μαζικές κινητοποιήσεις,
όπως το έδειξε η τεράστια κινητοποίηση της 28ης Φεβρουαρίου. Ενώ η δύναμη του
ελληνικού εργατικού κινήματος έχει, μέχρι στιγμής, καταφέρει να ανακόψει την
άνοδο της ακροδεξιάς, δεν μπορεί να ειπωθεί το ίδιο και για την υπόλοιπη Ευρώπη.
Οι τελευταίες εκλογές στη Γερμανία και την Πορτογαλία είναι τα τελευταία
παραδείγματα.
Γιατί το άλλο μάθημα των τελευταίων ετών είναι ότι οι καπιταλιστές ηγέτες έχουν
καταλάβει τι δύναμη και τι απειλή για τα συμφέροντά τους μπορούν να
αποτελέσουν οι λαϊκές κινητοποιήσεις. Από κοινού, έχουν υιοθετήσει μια
στρατηγική συμπαιγνίας με τις δυνάμεις της ακροδεξιάς, είτε μέσω εκλογικών
συμμαχιών είτε νομιμοποιώντας τες ως αξιοσέβαστες δυνάμεις, υιοθετώντας
παράλληλα όλα τα στοιχεία των ξενοφοβικών, ισλαμοφοβικών, ασφαλίτικων και
μιλιταριστικών θέσεών τους. Ο έλεγχος του μεγαλύτερου μέρους των μέσων
ενημέρωσης από τους κύριους δισεκατομμυριούχους καπιταλιστές αποτελεί επίσης
ένα τρομερό ιδεολογικό όπλο, που επιδιώκει να διχάσει και να αποθαρρύνει τους
εκμεταλλευόμενους και τους καταπιεσμένους, ενώ παράλληλα επιδιώκει να
δυσφημίσει τις αντικαπιταλιστικές εναλλακτικές και κόμματα καθώς και να
χρηματοδοτήσει και να υποστηρίξει την ακροδεξιά. Οι αυταρχικές και ξενοφοβικές
τάσεις αποτελούν σήμερα το σημερινό αντίστοιχο των πολιτικών λιτότητας.
Τα τελευταία χρόνια στη Γαλλία, τα διδάγματα της Ελλάδας βοήθησαν την αριστερά
της ρήξης στην σκέψη της. Απέναντι στην απειλή της ανόδου του RN [Εθνικός
Συναγερμός] στην κυβέρνηση, το 2022 και το 2024, οι περισσότερες πολιτικές
δυνάμεις μπόρεσαν να ενωθούν και να προτείνουν ένα κοινό μέτωπο και μια ενιαία
προσέγγιση για τη ρήξη με τις πολιτικές λιτότητας, αναγκάζοντας ακόμη και το PS
[Σοσιαλιστικό Κόμμα] να υποστηρίξει ένα τέτοιο πρόγραμμα. Αυτό συνέβη με το
NUPES και πιο ξεκάθαρα με το NFP [Νέο Λαϊκό Μέτωπο] για να αποτρέψουν τον
Μακρόν από το να προσφέρει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία στο RN. Η βία με
την οποία οι Γάλλοι καπιταλιστές ηγέτες και οι δυνάμεις τους στα μέσα ενημέρωσης
επιτίθενται τώρα ενάντια στην αριστερά στη Γαλλία -σε αρμονία με τον Μακρόν και
τη δεξιά- συγκρίνεται μόνο με την ταυτόχρονη εύνοια που δείχνουν προς την
ακροδεξιά. Η France insoumise [Ανυπότακτη Γαλλία], ειδικότερα, εξοστρακίζεται
από τα «κόμματα που σέβονται τη Δημοκρατία», με προφανή στόχο την
προσπάθεια να μειώσουν την επιρροή της στις λαϊκές τάξεις και τον συσχετισμό
δύναμης μέσα στην αριστερά, ιδίως με τη αποδιάρθρωση του NFP, ενός πολιτικού
και κοινωνικού μετώπου της αριστεράς στη βάση της ρήξης. Δυστυχώς, η Γαλλία
είναι η μόνη χώρα όπου, κατά τα τελευταία χρόνια, ένα τέτοιο μέτωπο
δημιουργήθηκε, έστω και χωρίς βεβαιότητες, και αποτελεί για άλλη μια φορά
διακύβευμα για τους καπιταλιστές και την αντίδραση να μην μπορέσει να
προχωρήσει και να χαράξει μια λαϊκή εναλλακτική στη λιτότητα που θα μπορούσε
να εξαπλωθεί σε όλη την Ευρώπη.
Θα δώσουμε μεγάλη προσοχή στις εργασίες σας και ελπίζουμε ότι θα μπορέσετε να
δώσετε λίγη από την αποφασιστικότητά σας στις αντικαπιταλιστικές δυνάμεις,
ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Και πράγματι, χρειάζεται να ενισχύσουμε τον συντονισμό
αυτών των δυνάμεων σε ευρωπαϊκό και σε παγκόσμιο επίπεδο, απέναντι στις
τεράστιες προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας. Η γενοκτονία στη Γάζα, η άνοδος
των εμπορικών πολέμων, ο μιλιταρισμός και οι ιμπεριαλιστικές επιθέσεις -ιδιαίτερα
το Ισραήλ και τις ΗΠΑ από τη μια πλευρά, τη Ρωσία από την άλλη, την ώρα που οι
ευρωπαϊκές δυνάμεις, όπως η Γαλλία, προσπαθούν με κάθε τρόπο να διατηρήσουν
τις σφαίρες επιρροής τους–, η άνοδος του φασισμού σε όλο τον κόσμο, η κλιματική
κρίση και οι αντικοινωνικές επιθέσεις απαιτούν την αποφασιστική και ενωτική μας
παρέμβαση, καθώς και μια κατεύθυνση και ένα πρόγραμμα επαναστατικής ρήξης
με τον καπιταλισμό.
Κουράγιο και καλή δουλειά!
Η εμπειρία του 2010 -2015, για την Αριστερά που έχουμε ανάγκη σήμερα 