Τόνια Κατερίνη – 21.06.2025

ΟΙ νικητές δεν αναζητούν την αλήθεια. Θέλουν αυτό που συμβαίνει να φαίνεται φυσικό, σαν
να υπάρχει από πάντα. Γι αυτό σωστά ο Β.Μπένγιαμιν λέει κάπου: « Η επανενεργοποίηση
της μνήμης είναι δουλειά των ηττημένων»

Ας θυμηθούμε λοιπόν τι έγινε την περίοδο 2010-2015 πως οργανώθηκε το κίνημα
αλληλεγγύης , τι χαρακτηριστικά και τι επίδραση είχε και τι μάθαμε από αυτό.

Η δυναμική της περιόδου 2008-2011 κατέβασε στο δρόμο χιλιάδες ανθρώπους που η
προηγούμενη περίοδος τους είχε απομακρύνει από μαζικές κινηματικές πρακτικές. Βέβαια
δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι πριν από αυτό είχαν προηγηθεί οι κινηματικές εμπειρίες του
παγκόσμιου και του Ευρωπαϊκού Φόρουμ που είχαν αφήσει το δικό τους πολιτικό
αποτύπωμα και κάποιες πρώτες πολιτικές συγκροτήσεις.

Ωστόσο το 2008 άλλα και η αρχή των μνημονίων το 2010 λειτούργησαν καταλυτικά στο να
μετατρέψουν τη ανησυχία και την δυσαρέσκεια σε θύμο και αγώνα. Οι μεγάλες
συγκεντρώσεις των πλατειών έφεραν στον δρόμο ένα πλήθος που εκπαιδεύτηκε σε σύντομο
χρονικό διάστημα στις διαδικασίες των συλλογικών αποφάσεων αλλά και στις πρακτικές της
σύγκρουσης με εξαιρετικά αποτελέσματα. Το 2012 όμως είναι μια καμπή που ορίζεται από
την τελευταία μεγάλη συγκέντρωση με τις εκτεταμένες συγκρούσεις και τη φωτιά στο Αττικό
και κλείνει με τις εκλογές, των οποίων τα αποτελέσματα με την μεγάλη άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ
αλλάζουν σε μεγάλο βαθμό τις ισορροπίες και τον πολιτικό σχεδιασμό.

Εκείνη τη στιγμή παρ όλα αυτά υπάρχουν δύο σημαντικά δεδομένα τα οποία καταφέρνουμε
να αντιληφθούμε: Ότι πλέον ο κόσμος πλήττεται με πολλαπλούς τρόπους από την λιτότητα,
(ανεργία, ακρίβεια, υπερχρέωση, νέοι φόροι, κλπ) και ταυτόχρονα ότι έχει την ανάγκη να
συνεχίσει με άλλους τρόπους τον αγώνα της προηγούμενης περιόδου.

Σιγά- σιγά αρχίζουν να δημιουργούνται πρωτοβουλίες κοινωνικής αλληλεγγύης , κοινωνικά
ιατρεία, συλλογικές κουζίνες , αγορές χωρίς μεσάζοντες , πολλές από τις οποίες αποκτούν
εμβληματικά χαρακτηριστικά όπως το κοινωνικό ιατρείο του Ελληνικού. Τις πρωτοβουλίες
αυτές αναγνωρίζει ως μια σημαντική εξέλιξη ένας κόσμος γύρω από τον ΣΥΡΙΖΑ που
προτείνει την πλαισίωση και την υλική στήριξή τους μέσα από την δομή της Αλληλεγγύης
για Όλους. Το στοίχημα μέσα σε αυτή τη συνθήκη παραμένει η διατήρηση της αυτονομίας
αυτών των κινημάτων και η μη αντικατάσταση της επινοητικότητας τους από
κατευθυνόμενες επιλογές

Από το 2012 ως το 2015 είδαμε αυτό το κίνημα να ανθίζει. Από 40 περίπου δομές που
υπήρχαν όταν ξεκίνησε η συζήτηση το 2012 έφτασαν τις 250 πανελλαδικά το 2015. Η
στρατηγική των δομών βασίστηκε στην αυτοργάνωση, και στην εμπλοκή των ωφελούμενων
έτσι ώστε σε καμία στιγμή να μην τροποποιηθούν τα χαρακτηριστικά τους και από την
πρακτική της αλληλεγγύης να εκπέσουν σε πρακτικές φιλανθρωπίας. Συνελεύσεις, συλλογή
προϊόντων, βάρδιες με ποικίλη προσφορά έργου από όλες και όλους, δημιουργία χώρων και
συνεταιριστικών δομών , διάδοση της πληροφορίας στης γειτονιές και σε πλήθος πόλεις ,
μέσα από συλλογικές κουζίνες , αγορές χωρίς μεσάζοντες, κοινωνικά ιατρεία και
φροντιστήρια, πρωτοβουλίες στήριξης μεταναστών, στήριξη των υπερχρεωμένων
νοικοκυριών ενάντια στους πλειστηριασμούς , στήριξη των εργατικών αγώνων και
συνεργασία με σωματεία, συγκροτούν ένα κόσμο αγώνα που αξίζει να μελετηθεί.

Στην πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση που έγινε πριν λίγες μέρες με αφορμή το βιβλίο « Η
βιομηχανία του ανθρωπισμού: ΜΚΟ και κοινωνική πολιτική στην Ελλάδα» διατυπώθηκε η
άποψη, που συχνά έχει επανέλθει ως προβληματισμός και κριτική στα κινήματα
αλληλεγγύης και στο παρελθόν ότι:

«Η αλληλεγγύη δεν είναι η συμπαράσταση στις ανάγκες , αλλά η συμπαράσταση στους
αγώνες»

Αυτή η αντιδιαστολή δεν επαληθεύεται ιστορικά , αλλά ούτε και στην συνθήκη της περιόδου
για την οποία συζητάμε. Θα άξιζε να κάνουμε μια μικρή αναφορά στην ανάδειξη των
ζητημάτων της αλληλεγγύης μέσα από την Παρισινή Κομμούνα όταν δημιουργήθηκε ο
πρώτος βρεφικός σταθμός για να δίνει στις μητέρες την δυνατότητα να συμμετέχουν στον
αγώνα, αλλά και την σημαντική δράση αλληλεγγύης του ΕΑΜ ενάντια στην πείνα που του
έδωσε πολλαπλασιαστική γείωση στην κοινωνία.

Ειδικά για την περίοδο που μας αφορά, η πολιτικοποίηση των δομών αλληλεγγύης κινήθηκε
σε τρείς κατευθύνσεις:

1. Την αυτοοργάνωση της κοινωνίας, την αποεμπορευματοποίηση των κοινωνικών
   αγαθών και την δομική αμφισβήτηση των μηχανισμών εμπορίου και κέρδους
2. Την στήριξη ενός σχεδίου πολιτικής αλλαγής
3. Την οργάνωση της κοινωνίας ώστε να μπορεί να αντέξει σε μια συγκρουσιακή
   συνθήκη ενάντια στα μνημόνια. Ειδικά σε αυτό το τρίτο σημείο και χωρίς να
   ισχυριστούμε ότι είχαμε όλες τις απαντήσεις η διερεύνηση των δυνατοτήτων
   διατροφικής επάρκειας, επάρκειας φαρμάκων, επάρκειας ενέργειας σε περίπτωση
   ενός επιθετικού εμπάργκο από τους δανειστές ήταν στο κέντρο των προβληματισμών
   ενώ σημαντική ήταν και η συνεισφορά των δομών αλληλεγγύης στην καμπάνια του
   ΟΧΙ με υλικό δικό τους που διακινήθηκε σε όλη της Ελλάδα.

Η πιο σημαντική συνεισφορά όμως των δομών αλληλεγγύης ήταν η απάντηση που κλόνισε
το νεοφιλελεύθερο αφήγημα της ατομικής λύσης, ότι για την κάλυψη των αναγκών μας
δουλεύουμε συλλογικά και αυτό έχει αποτέλεσμα.

Η εμπειρία του κινήματος κατά των πλειστηριασμών είναι ένα πολύ χαρακτηριστικό
παράδειγμα των παραπάνω. Ξεκίνησε κυρίως σαν μια πρωτοβουλία οργανωμένων
ακτιβιστών με μικρή ορατότητα για να φτάσει σήμερα να πλαισιώνεται από δεκάδες
αγωνιστές/τριες που προέρχονται από τα πληττόμενα νοικοκυριά και παραμένουν ενεργά
στο κίνημα πέρα από την κάλυψη των προσωπικών τους αναγκών.

Τα κινήματα αλληλεγγύης δεν διαλύθηκαν όπως πολλές πολιτικές προσεγγίσεις ισχυρίζονται
γιατί εναπόθεσαν τις ελπίδες τους στο κράτος της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ ή πολύ
περισσότερο γιατί με τις ελλειμματικές κοινωνικές πολιτικές του έλυσε τα προβλήματα.
Διαλύθηκαν με επιλογή και συστηματική μεθόδευση γιατί η διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ δεν τα
ήθελε απέναντι.

Η περίοδος μετά το δημοψήφισμα του 2015 δημιούργησε μια απογοήτευση και στη
συνέχεια μια αμηχανία για το πως προχωράμε. Όμως τα υλικά με τα οποία μας προμήθευσε
η προηγούμενη εμπειρία είναι παρόντα.

Μερικά εγχειρήματα αλληλεγγύης άντεξαν την κρίση και νέα εμφανίζονται. Τους λείπει όμως
η ορατότητα και ο συντονισμός που απαιτούνται.

Η ανασυγκρότηση των κινημάτων αλληλεγγύης δεν θα γίνει σίγουρα με τους τρόπους της
περιόδου ΄12-΄15, αλλά είναι στοίχημα για την δική μας αριστερά η στήριξη και αυτής της
πλευράς της οργάνωσης της κοινωνίας. Τόσο για να ανταποκριθούμε στις νέες οξυμμένες
ανάγκες ( ακρίβεια, στέγη, ενέργεια κλπ) όσο και γιατί αυτοί οι αγώνες μεταφέρουν στο
σήμερα το όραμα του κόσμου που διεκδικούμε.